कृत्रिम फ्लेवरचा लागला छडा, प्रसिद्ध मद्य ब्रँड्सना FSSAI चा दणका मोठा!

ओल्ड माँक आणि रॉयल चॅलेंजवर बंदीचा झटका!

पुणे (भगवान श्रीमंदिलकर) - मद्य उत्पादनातील मनमानी आणि मानकांची पायमल्ली करणाऱ्या बड्या कंपन्यांना केंद्रीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) जोरदार चपराक लगावली आहे. देशातील सर्वाधिक खपाच्या आणि मद्यप्रेमींच्या पसंतीस उतरलेल्या 'ओल्ड माँक', 'रॉयल चॅलेंज', 'बॅगपायपर' आणि 'अँटिक्विटी ब्लू' यांसारख्या नामांकित ब्रँड्सच्या काही विशिष्ट उत्पादनांच्या विक्रीवर तात्काळ देशव्यापी बंदी घालण्यात आली आहे. चाचण्यांमध्ये या मद्यांमध्ये चव वाढवण्यासाठी अनधिकृत कृत्रिम फ्लेवर्सचा वापर झाल्याचे उघड झाले असून, या कारवाईने मद्य उत्पादन क्षेत्रात अभूतपूर्व खळबळ उडाली आहे.

 प्रयोगशाळेत भांडाफोड: चवीसाठी घातक रासायनिक खेळ!

मद्यनिर्मितीच्या ठरवून दिलेल्या मानकांची पडताळणी करण्यासाठी FSSAI कडून महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेशातील मद्याचे विविध नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले होते. या तपासणी अहवालात धक्कादायक बाबी समोर आल्या आहेत:

 कृत्रिम रसायनांचा सर्रास वापर: मद्याला विशिष्ट गंध, रंग आणि अल्कोहोलसारखी तीव्र चव आणण्यासाठी बाह्य कृत्रिम (Artificial) आणि निसर्गाशी हुबेहूब जुळणारे (Nature-Identical) स्वादद्रव्ये मिसळण्यात आल्याचे निष्पन्न झाले.

  नियमांचे थेट उल्लंघन: भारतीय अन्न सुरक्षा नियमांनुसार मद्यार्कयुक्त पेयांमध्ये (Alcoholic Beverages) कोणत्याही प्रकारच्या बाह्य रासायनिक किंवा कृत्रिम फ्लेवर्सचा वापर करण्यास कायद्याने सक्त मनाई आहे.

  नैसर्गिक पद्धतीने आंबवण्याच्या प्रक्रियेला बगल देऊन झटपट नफा कमवण्यासाठी हा खेळ सुरू होता.

कारवाईच्या फेऱ्यात आलेले ब्रँड्स आणि कंपन्या:

 डियाजिओ इंडिया (युनायटेड स्पिरिट्स): रॉयल चॅलेंज (Royal Challenge), अँटिक्विटी ब्लू (Antiquity Blue)

  इनब्रू बेव्हरेजस: बॅगपायपर (Bagpiper)

  मोहन रॉकी स्प्रिंग वॉटर: ओल्ड माँक (Old Monk Rum)

 संबंधित कंपन्यांच्या ज्या बॅचेसमध्ये विसंगत कृत्रिम घटक आढळले आहेत, केवळ त्याच उत्पादनांवर ही बंदी घालण्यात आली आहे.

 'जागृत शोध'चा सवाल: ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळ कधी थांबणार?

मद्य महागडे विकले तरी त्यात दर्जा आणि सुरक्षिततेचे नियम धाब्यावर बसवले जातात, हेच या कारवाईवरून स्पष्ट झाले आहे.

 "अन्न आणि पेयांच्या सुरक्षिततेशी तडजोड खपवून घेतली जाणार नाही. मानकांचे उल्लंघन करणाऱ्या सर्व संबंधित बॅचेस तात्काळ बाजारातून मागे घेण्याचे कडक आदेश देण्यात आले आहेत." > — FSSAI

बाजारात प्रचंड खळबळ

आपण विकत घेत असलेला ब्रँड अस्सल की कृत्रिम? असा संभ्रम आता ग्राहकांमध्ये निर्माण झाला आहे. FSSAI च्या या धडक कारवाईनंतर राज्य उत्पादन शुल्क विभाग आणि अन्न व औषध प्रशासन (FDA) देखील अलर्ट मोडवर आले असून, बाजारात उपलब्ध असलेल्या इतर उत्पादनांचीही कसून तपासणी सुरू करण्यात आली आहे.